Trả lời thẳng: Top 5 kinh nghiệm thực tế về thiết kế đồ họa giúp người mới đỡ mất thời gian mày mò
Top 5 kinh nghiệm thực tế về thiết kế đồ họa dưới đây là những điều chúng tôi ước gì có ai nói sớm hơn khi mới vào nghề, thay vì phải tự va vấp mất vài năm.
- Xây bảng màu thương hiệu nhất quán từ đầu
- Không lạm dụng hiệu ứng chỉ vì phần mềm có sẵn
- Học đọc phản hồi khách hàng đúng cách
- Quản lý file thiết kế có hệ thống
- Tự xây portfolio thay vì chờ có dự án lớn mới bắt đầu
Mỗi kinh nghiệm phù hợp với một giai đoạn khác nhau trong quá trình phát triển kỹ năng. Bạn không cần làm đúng thứ tự này, nhưng nên biết trước để tránh lặp lại sai lầm quen thuộc.
Kinh nghiệm 1: Xây bảng màu thương hiệu nhất quán ngay từ dự án đầu tiên
Bảng màu thương hiệu, nói đơn giản, là tập hợp vài màu chính và màu phụ được dùng xuyên suốt cho một thương hiệu, từ logo đến ấn phẩm quảng cáo.
Chúng tôi khuyên nên chốt bảng màu này trước khi bắt tay thiết kế chi tiết, tránh tình trạng đổi màu liên tục giữa chừng khiến cả bộ nhận diện thiếu đồng nhất.
Kinh nghiệm này đặc biệt hữu ích với người mới nhận dự án nhận diện thương hiệu, logo cho khách hàng cá nhân hoặc doanh nghiệp nhỏ, nơi ngân sách chỉnh sửa thường hạn chế.
Hạn chế thật cần lưu ý: đôi khi khách hàng thay đổi yêu cầu giữa chừng khiến bảng màu ban đầu phải điều chỉnh lại. Cách phòng tránh tốt nhất là thống nhất bảng màu bằng văn bản trước khi triển khai.
Kinh nghiệm 2: Không lạm dụng hiệu ứng chỉ vì phần mềm hỗ trợ sẵn
Phần mềm thiết kế ngày nay có sẵn hàng loạt hiệu ứng đổ bóng, gradient, texture chỉ với một cú click. Điều đó không có nghĩa là nên dùng hết mọi thứ trong cùng một thiết kế.
Mỗi hiệu ứng thêm vào cần có lý do rõ ràng phục vụ thông điệp thiết kế, không phải thêm chỉ để trông “đẹp mắt hơn” theo cảm tính.
Người mới học rất dễ bị cuốn theo các hiệu ứng có sẵn, quên mất mục tiêu thiết kế ban đầu là truyền tải đúng thông điệp, không phải phô diễn kỹ năng phần mềm.
Tuy vậy, một số ngành hàng và khách hàng vẫn ưa chuộng phong cách nhiều hiệu ứng, ví dụ ngành giải trí, trẻ em. Cần linh hoạt theo brief thực tế thay vì áp dụng một quy tắc cứng nhắc cho mọi dự án.
Kinh nghiệm 3: Học đọc và phân loại phản hồi khách hàng đúng cách
Một trong những khó khăn lớn nhất với người mới làm freelance là phân biệt phản hồi nào thật sự cần sửa, phản hồi nào chỉ là cảm tính cá nhân của khách.
Chúng tôi thường tách phản hồi mang tính cảm tính cá nhân khỏi phản hồi liên quan đến mục tiêu kinh doanh thực sự của thiết kế, rồi ưu tiên xử lý nhóm thứ hai trước.
Kỹ năng này quan trọng nhất với người mới làm freelance, thường xuyên làm việc trực tiếp với khách hàng không chuyên về thiết kế nên diễn đạt ý muốn khá mơ hồ.
Thực tế không phải khách hàng nào cũng nói rõ ý muốn ngay lần đầu. Đôi khi cần hỏi lại nhiều lần, thậm chí gợi ý vài phương án cụ thể mới hiểu đúng điều họ thật sự cần.
Kinh nghiệm 4: Quản lý file thiết kế có hệ thống ngay từ đầu
Chúng tôi từng chứng kiến không ít trường hợp tìm mãi không ra file gốc, chỉ vì đặt tên kiểu “final”, “final thật”, “final version 2 sửa lại”.
Cách xử lý đơn giản: đặt tên file, phân thư mục theo dự án và phiên bản rõ ràng ngay từ dự án đầu tiên, dù lúc đó số lượng file còn ít, chưa thấy cần thiết.
Thói quen này đặc biệt quan trọng với người làm nhiều dự án cùng lúc hoặc làm việc nhóm với nhiều thành viên khác, nơi một file đặt tên sai có thể khiến cả nhóm mất thời gian tìm kiếm.
Xây dựng hệ thống quản lý file cần thời gian đầu tư ban đầu, có thể chậm hơn cách làm tùy hứng quen thuộc. Nhưng về lâu dài, đây là khoản đầu tư đáng giá hơn nhiều so với công sức tìm lại file thất lạc.
Kinh nghiệm 5: Tự xây portfolio cá nhân thay vì chờ có dự án lớn mới bắt đầu
Nhiều người mới ra trường chờ có dự án thật từ khách hàng mới bắt đầu làm portfolio, dẫn đến vòng luẩn quẩn: không có portfolio thì khó nhận dự án, không có dự án thì không có gì để trưng bày.
Giải pháp là tự đặt ra brief giả định rồi làm dự án theo đó, coi như bài tập có mục tiêu rõ ràng thay vì chỉ luyện tay không định hướng.
Đây là kinh nghiệm phù hợp nhất với người mới ra trường hoặc mới chuyển ngành sang thiết kế đồ họa, chưa có nhiều dự án thực tế để đưa vào hồ sơ.
Hạn chế thật: dự án tự làm đôi khi thiếu áp lực thực tế như làm việc với khách hàng thật, ví dụ áp lực deadline gấp hay yêu cầu sửa liên tục. Cần bổ sung thêm trải nghiệm thực chiến ngay khi có cơ hội đầu tiên.
Bảng tổng hợp năm kinh nghiệm theo giai đoạn phát triển kỹ năng
| Kinh nghiệm | Giai đoạn áp dụng | Phù hợp nhất cho |
|---|---|---|
| Xây bảng màu thương hiệu | Bắt đầu dự án mới | Dự án nhận diện thương hiệu, logo |
| Hạn chế lạm dụng hiệu ứng | Trong quá trình thiết kế | Mọi loại dự án thiết kế đồ họa |
| Đọc phản hồi khách hàng | Giai đoạn trao đổi, chỉnh sửa | Freelancer làm việc trực tiếp với khách |
| Quản lý file có hệ thống | Xuyên suốt quá trình làm việc | Người làm nhiều dự án, làm việc nhóm |
| Tự xây portfolio | Giai đoạn mới vào nghề | Người mới ra trường, chưa có dự án thật |
Sai lầm người mới học thiết kế đồ họa hay gặp phải
Sai lầm phổ biến nhất là copy phong cách của người khác quá sát, chưa kịp hình thành gu thiết kế riêng của bản thân đã vội bắt chước một tên tuổi nổi tiếng nào đó.
Một sai lầm khác cũng thường gặp: nhận quá nhiều dự án cùng lúc khi mới bắt đầu, muốn kiếm thêm thu nhập nhanh, dẫn đến chất lượng từng sản phẩm bị giảm sút rõ rệt.
Ngoài năm kinh nghiệm chính ở trên, người mới cũng nên dành thời gian đọc thêm top 10 thủ thuật cần biết trong thiết kế đồ họa để bổ sung thêm vài mẹo nhỏ áp dụng ngay trong công việc hằng ngày.
Nếu đang tìm hiểu thêm về cách xây dựng phong cách riêng cho một ngành cụ thể, có thể tham khảo kinh nghiệm thiết kế bộ nhận diện thương hiệu, logo ngành dược để thấy cách một ngành đặc thù đòi hỏi gu thiết kế riêng ra sao.
Những điều chưa thể khẳng định chắc chắn, cần người mới tự trải nghiệm thêm
Phong cách thiết kế được ưa chuộng có thể thay đổi theo thời gian và theo từng ngành hàng cụ thể, không có công thức cố định nào áp dụng mãi mãi cho mọi giai đoạn.
Hiệu quả của từng phương pháp làm việc còn phụ thuộc vào tính cách, thói quen làm việc riêng của từng người thiết kế, nên đừng ngại thử nghiệm rồi điều chỉnh dần theo cách phù hợp với bản thân.
Với người mới đang tìm công cụ hỗ trợ dựng bản nháp nhanh trước khi vào thiết kế chi tiết, có thể tham khảo thêm so sánh công cụ tạo mockup miễn phí cho freelancer thiết kế để tiết kiệm thời gian giai đoạn phác thảo ý tưởng.
Câu hỏi thường gặp
Người mới học thiết kế đồ họa nên bắt đầu từ phần mềm nào trước?
Nên bắt đầu từ một phần mềm vector cơ bản để nắm vững nguyên lý bố cục, màu sắc, trước khi học thêm các phần mềm chỉnh sửa ảnh hay dựng chuyển động phức tạp hơn.
Có cần học qua trường lớp bài bản hay tự học online là đủ?
Cả hai hướng đều khả thi. Trường lớp giúp có nền tảng hệ thống hơn, còn tự học online đòi hỏi kỷ luật cao nhưng tiết kiệm chi phí và linh hoạt thời gian.
Làm sao xây portfolio khi chưa có dự án thật từ khách hàng?
Tự đặt ra brief giả định, ví dụ thiết kế lại nhận diện cho một thương hiệu tưởng tượng, rồi trình bày như một dự án hoàn chỉnh có mục tiêu và quá trình xử lý rõ ràng.
Bao lâu thì một người mới có thể tự tin nhận dự án freelance đầu tiên?
Không có mốc cố định, nhưng khi đã có vài sản phẩm portfolio đủ chỉn chu và tự tin trao đổi yêu cầu với khách, đó là lúc có thể thử nhận dự án nhỏ đầu tiên. Có thể tham khảo thêm một đơn vị thiết kế khác trong ngành để xem cách họ trình bày portfolio chuyên nghiệp.